М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті

Бекітемін

Жаратылыстану-география

факультетінің деканы

__________ Г.Н.Сулейменова

«__» __________ 2017 ж.

Жаратылыстану – география факультеті

География кафедрасы

Педагогикалық сараманның нұсқаулығы

«5В060900–География» мамандығы

 
 

Орал 2017 ж.

5В060900-География» мамандықтары студенттеріне педагогикалық сараманға арналған әдістемелік ұсыныс (нұсқаулық).

Кіріспе

Студент-географтардың педагогикалық сараманнан өтуі, «5В060900»- География» мамандығының оқу жоспары бойынша қосымша «Географияны ағылшын тілінде оқыту» мамандығын алу барысында, маманданған-педагогикалық география оқытушысын дайындаудағы соңғы этап болып саналады.

Келісілген оқу жоспары бойынша, әрбір студент 8-ші семестрде үш апталық педагогикалық сараманнан өтеді. 8-ші семестрде педагогикалық сараман 5-11 сыныптарда жалпы білім беретін мектептерде, гимназия, лицейлерде өтеді.

Педагогикалық сараман барысында студент тек білімін тереңдетіп қоймайды сонымен қатар, ептілік, іскерлік және еңбекке деген дағды қалыптасады. Сонымен қатар өз мамандығына деген қызығушылық, жауапкершілік қалыптасады.

Педагогикалық сараман толық процесс болып саналады, егер оның барлық компоненттері, функциялары, оның этаптары бір мақсатқа жоспарланса - география оқытушысының мамандығына деген міндетінің (компетенция) қалыптасуы, маманданған-педагогикалық білімінің көрсеткіштері, болашақтағы педагогикалық шығармашылығының негізі болып саналады.

География оқытушысының қызметінің негізгі түрлері (оқушыларды психологиялық-педагогикалық зерттеу, оқу-тәрбие жұмысын жоспарлау, географиядан оқу және сыныптан тыс жұмыстарды өткізу, сынып жетекшісі ретінде тәрбие жұмыстарын жүргізу), сараман барысында студенттің орындайтын тапсырмаларының бірі.

1. Педагогкалық сараманды ұйымдастыру.

Педагогикалық сараман география, педагогика, мектеп гигиенасы әдіскерлерінің қатысуымен орындалады.

Сараманға шығар алдында студенттерге бағыт беретін конференция өткізіледі, онда студенттер алады:

- Факультет бұйрығына сәйкес студенттерді жалпы білім беретін мекемелерге сараманға бағыттау, тарату ;

- Мектепттегі оқу-тәрбие жұмысының мазмұнына және ұйымдастырылуына нақты нұсқау беру

- География, педагогика әдістемесінен тапсырма беру

- География, педагогика әдіскерлерінен кепілдеме (мінездеме) алу

- Есеп беру құжаттарының безендірілуі талапқа сәйкес болуына кепілдеме беру

4-ші курс студенттерінің педагогикалық сараман бағдарламасы және бағдарлама бойынша бірінші аптада мектеппен, сыныппен, география мұғалімінің жұмыс жасау стилімен және педагогикалық сараман барысында қолданатын оқу-тәрбие жұмысын жоспарлау (бес апта) болып табылады. Қалған төрт аптада студент жеке календарлық жоспарға сәйкес белсенді түрде мектептің оқу-тәрбие жұмысына араласады.

Педагогикалық сараман барысында студент әдіскерлерге география пәні бойынша есеп беру құжаттарын әзірлейді. Педагогикалық сараман аяқталғаннан соң 3 күн ішінде кафедраға есеп беруі қажет. Жеке жұмыс жоспары педагогикалық сараманның бірінші аптасында беріледі.

Әдіскердің ұйымдастыруымен педагогикалық сараман қорытындысы бойынша конференция өткізіледі.

Педагогикалық сараманның жалпы бағасы балл бойынша есептелінеді және баға қоюға қатысады:

-география пәнінің оқытушысы

-сынып жетекшісі

-география пәнінің әдіскері

-педагогика әдіскері

2.1 Педагогикалық сараман міндеті (мақсаты)

-Жаңа заманғы білім беру процесімен, оның ерекшеліктерімен және қайшылықтарымен танысу;

-маңызды және терең теориялық білімі және олардың нақты білім беру технологияларына бейімделуіне жағдай жасау;

-маманданған өзіндік әлпетінің қалыптасуына, жеке педагогикалық стилінің және шығармашылық қабілетінің дамуына жағдай жасау;

-жеке кәсіби тұлға қалыптастыру

- студенттердің педагогикалық процестерді жобалау және педагогикалық рефлекс құбылыстарының қабілеттерінің дамуы;

- әр түрлі білім беру үлгілері (модель) және технологияларын қалыптастыруда ептілігінің болуы.

-әртүрлі сабақ беру түрлерімен, әртүрлі әдістермен, тәсілдермен, оқушының танымдық қабілеті, шығармашылық қабілетін арттыру сонымен қатар әртүрлі формада сыныптан тыс жұмыстар жүргізуді игеру;

-оқушыны жеке тұлға ретінде қалыптастыруда оқу және дамуға шығармашылық жолмен ықпал ету, тәрбиелеу.

-зерттеу және экспериментальды жұмыстарды жүргізу қабілетін дамыту;

-мұғалімдік мамандыққа қызығушылығын арттыру, оның таңдауы дұрыс екендігіне көз жеткізу.

2.2 Педагогикалық сараманның мазмұны

4-ші курс студенттеріне

-Мектептің оқу-тәрбие жұмысымен танысу:

-әкімшілікпен, сынып жетекшілерімен мектептің оқу-тәрбие жұмысы жағдайымен әңгімелесу;

-мектептің материалдық-техникалық және дидактикалық құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілуімен танысу;

Танысу керек

- оқу бағдарламасы, география мұғалімінің тақырыптық және әр сабақтың жоспары, географияны оқыту әдістемесі және географиядан қосымша оқулықтар;

- мектептің ең жақсы мұғалімдерімен педагогикалық тәжірибесімен;

-сынып жетекшісінің жұмыс жоспарымен, мектеп құжаттарын жүргізу тәртібімен, (оқушылардың жеке іс қағазымен, сынып журналымен, дәптерлермен, күнделікпен және т.б), оқушылардың медициналық кітапшасымен;

- жеке оқушымен және сынып оқушыларымен;

- оқу және тәрбие жұмысындағы психологиялық-педагогикалық аспект (оқу мотивациясы, оқушылардың ұжымға деген көзқарасы, оқушы және оқытушы арасындағы қарым-қатынас, оқушының танымдық және шығармашылық қабілетіндегі ерекшеліктер және т.б);

- жеке тұлғаның маңызды кәсіби сапасымен танысу

Географиядан оқу-тәрбие жұмыстарын өткізу:

-география және әдістемеләк оқулықтардың, 6-8 сыныптардың физикалық географиясынан сәйкес келетін параграфтарды тереңдетіп оқу, сабақтың конспектілерін өңдеу, сабаққа қажетті оқу материалдарын, әдістерді және оқуға қажетті құрал-жабдықтарды, дидактикалық материалдарды іріктеу.

-физикалық география бойынша сабақ өткізу, педагогикалық қызметке өзіндік талдау немесе сын көзқарас;

-басқа машықкерлердің сабағына қатысу және сабақты талдау;

-пән бойынша ғылыми-әдістемелік және тәжірибе жұмыстарын жүргізу;

-сыныптан тыс шараларды ұйымдастыру (жасау), оқушылардың танымдық қабілеті және ақыл-ой белсенділігін дамыту, географиялық көзқарасының және пәнге деген қызығушылығын арттыру;

- бір сыныптың сыныптан тыс шараларын өткізу (әңгімелесу, викторина, географиялық кеш, конференция және т.б), тақырыптарды таңдау және негіздеу (дәлелдеу), мазмұны және өткізу әдістемесі;

Сынып жетекшісінің көмегімен, сыныпта сыныптан тыс тәрбие жұмысының өткізу:

- сараман барысында оқушылардың тәрбие деңгейі және тәрбие жұмысының жоспарлануы;

- ұжымдық шығармашылық жұмыстарды дайындау және өткізу;

- оқушылармен жеке тәрбие жұмысын жүргізу;

- тәрбиелік шараларды дайындау және өткізу;

- басқа да тәрбие жұмысына қатысу, соның ішінде сыныппен кезекші болуды ұйымдастыру (мектепте), сынып жиналысын, сынып сағатын, ойын өткізу, пікірлесу, әңгімелесу, ауызша журнал толтыру және т.б дайындалу және өткізу;

- ата-аналармен жұмыстану (ата-аналармен жеке әңгімелесу, сынып жетекшісіне ата-аналармен болатын жиналысты өткізуге көмектесу).

Әдістемелік және зерттеу жұмыстарының орындалуы:

- Жүйелі талдау және өзінің сарамандық жұмысын, оқу-тәрбие тәжірибе қызметін талдап қорыту;

- Әдістемелік бірлестіктер, семинар, сынып жетекшілерінің, педагогикалық кеңестердің жұмыстарына қатысу;

- Студенттің қызығушылығына сәйкес зерттеу жұмыстарының орындалуы, (курстық жұмыстарына сәйкес) және мектеп жұмысының бағытына сәйкес;

- ғылыми-әдістемелік проблемалары жұмыстары және ғылыми-практикалық семинарларға қатысу, курстық жұмыстың орындалуына материалдар жинау (таңдау), мектепте жұмыс жасау үшін эмперикалық материалдардың жиналуы;

- педагогика және психологиядан тапсырмалардың орындалуы;

- педагогикалық сараманның қорытынды конференциясына дайындалу.

2.3.1. Географияны оқыту әдістемесінен тапсырмалар және олардың орындалуы жөніндегі кепілдеме (сипаттама)

1-ші тапсырма. Пән мұғалімдерінің сыныптан тыс және факультатив сабақтарына қатысу және сабақты талдау.

1-ші аптада география пәнінің мұғалімінің сабақтарына қатысу.

Сабақ барысын бақылау схемасы

Сабақтың негізгі этаптары

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Сабақ барысындағы қорытынды

       

2-ші тапсырма. Оқу бағдарламасы бойынша оқылып жатқан бөлімді таақырыптық жоспарлау, көрсетілген схеманы қолдана отырып:

Автор және бағдарлама атауы:

Автор және оқулық атауы:

Сынып:

Бөлім:

Сабақ №

Сабақ тақырыбы

сабақ мазмұны

Негзгі түсініктер

Сарамандық жұмыстар

Құрал-жабдықтар

Аймақтық компонент

Білім және ептілік деңгейін меңгерту талаптары

               

3- тапсырма. География сабағын өткізу және талдау. Сараман барысында бес сабақ өткізу керек және үштен кем емес сынақ сабағын өткізу керек. Барлық өткізетін сабақ саны география пәнінің мұғалімі анықтайды.

Конспект жазу барысында келесі схема қолданылады:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Сабақ мақсаты (білім беру, дамытушылық, тәрбиелік)

Сабақ түрі:

Сабақ барысы:

Сабақтың құрылысы

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Оқытуға қажетті әдістер

Қолданылатын оқыту әдістері

Сабақ этаптары, кеткен уақыт

Танымдық процесті ұйымдастыру, материалды мазмұнына қарай іріктеу, сабақтың әдісін және сабақты сұрау, өзіндік және сарамандық жұмыстарды ұйымдастыру...

Оқушылардың ептілігі іскерлігі, танымдық тұрғыда дамуы оқытушы тарапынан ескерілуі керек.

Оқушының танымдық қабілетін ұйымдастыру және мазмұнына қарай сабақта қолданатын әдістерді іріктеуге қызмет етеді.

Сабақ мазмұны мақсатына сәйкес келуі керек.

4-ші тапсырма. Берілген схема бойынша өткізген бір сабағына талдау.

Сабақтың түрі және құрылымы

1. Сабақтың түрі, құрылымы, тақырып бойынша сабақ жүйесі бойынша оның орны.

2. Тақырыбы, сабақтың мақсаты (білімділік, дамытушылық, тәрбиелік) жекелеген этаптарда дидактикалық тапсырмалар.

3. Уақыт

Оқу материалының мазмұны және қайталану әдістемесі

1. Толықтырулар және тереңдетіп тексету шаралары

2. Қайталану әдістемесі, дифференциациялық сабақтар.

3. Оқушыларды тексеру жұмыстары, сұрау кезінде оқушылардың дайындығы.

4. Бағалау кезіндегі әділдік және дәлелдеулер.

Жаңа оқу материалдарымен жұмыс

1. Бағдарламаға талаптар.

2. Ғылымилығы, өмірмен байланыстылығы, жүйелігі, қолжетімдігі, негізгі және екінші деңгейлі оқыту материалдарымен байланысы.

3. Пәнаралық байланыстар.

4. Сабақ барысында материалдарды білім, дамыту, тәрбие беру мақсатында қолдану.

Оқыту әдістемесі

1. Сабақтың көрнекті құралдармен дидактикалық материалдармен қамтамасыз етілуі.

Оларды қолданудағы мақсатттылық

1. Қолданылған әдістердің дәлелділігі (негізділігі).

2. Оқушылардың танымдық әрекетінің белсенділігі.

3. Проблемалық оқыту әдісінде қолдану.

4. Оқушылармен жеке және фронтальды жұмыстану формасының сәйкес болуы.

5. Оқушылардың өзіндік жұмысы.

Жаңа материалды игеру

1. Ептілік және дағдыны қалыптастыруға материалдар іріктеу.

2. Қорытындылауда өзіндік жұмыстану.

3. Оқушылардың жауабын бағалау.

Үйге тапсырма беру

1. Материал сипаттамасы, көлемі, оның шамасы.

2. Нұсқау берушінің мінездемесі және бар болуы.

3. Әртүрлі тапсырмалардың болуы.

4. Сабақтағы үй жұмысының орны.

Сабақтағы әрекеттің сипаттамасы

1. Оқушылардың ойлауы мен ойын жеткізе білу жұмысына педагогикалық талаптардың деңгейі.

2. Мұғалімнің сөйлеу мәнері және сабақ өткізу стилі.

3. Оқушыларды бағалаудағы әділдігі, дұрыстығы.

Сабақ қорытындысы

1. Мұғалімнің сабақты қорытындылауы.

2. Берілген сабақ жоспарының орындалуы.

3. Сабақтың өткізу барысында білімділік, тәрбиелік және дамытушылық мақсаттарының орындалуы.

4. Сабақта оқушылардың білім сапасын анықтау.

5-ші тапсырма. Бір сабақтың талдауы

Проблемалық- дамытушы сабақ түріне берілген кешенді талдау схемасының үлгісі

1. Мұғалім мен оқушының сабаққа әзірлігі.(сыртқы).

2. Оқушының іштей психологиялық тұрғыда сабаққа әзірлігі.

3. Мұғалімнің ұйымдастыру әрекеті (қажет жағдайда)

4. Мұғалімнің және оқушымен бірлесе отырып сабақтың мақсатын жоспарлау.

5. Оқушының білімі және белсенділігінің маңызы.

6. Мұғалім проблемалық оқыту барысында қандай әдіс қолданады.( іздену, зерттеу, өзі шығармашылықпен шұғылданады.)

7. Мұғалім белсенділігі және оқушы белсенділігінің байланысы.

8. Оқушылардың өзіндік жұмыстарының көлемі және мазмұны және репродуктивті және продуктивті өзіндік жұмыстардың өзара байланыстары.

9. Оқушылардың дамуындағы мұғалімдердің есебі және болашақтағы көрсету деңгейі.

10. Оқушылардың жоғары көрсеткіштерге жету әдістерімен, оқу мотивацияларымен таныстыру.

11. Мұғалім прблемалық жағдай туындатып, сол проблемалық жағдайлардан шығу жолдарын көрсету.

12. Оқу проблемасын қою заңдылығын сақтау.

13. Репродуктивті және іздену әдісінде оқулықтарды қолдану.

14. Проблемалық оқыту барысында қолданылатын көрнекіліктерді іріктеу.

15. Оқушылардың арнайы және жалпы оқу білімдерінің қалыптасуы.

16. Оқушылардың танымдық білімінің болуы.

17. Ептілік қасиеті оқушыларды логикалық ойлау қабілетін дамытады.

18. Оқушының сабақтың әрбір этапында танымдық қабілетінің дамуы (бұл нені көрсетеді)

19. Сынып бойынша немесе жеке оқушының басында қиындықтыңң туындауы, олардың себептері. Оны шешу жолдары.

20. Оқушы үй тапсырмасын орындағанда, проблемалық-дамытушылық талаптарды ескеру.

21. Оқушының жеке ерекшелігі, қабілеті және дифференциациялық мақсаттарға дайындығын мұғалім ескеріп отырады.

22. Жаңа сабақ оқушының дамуына қандай жағдай жасады. Еркіндік, интеллект, эмоция, танымдық қызығушылық, есте сақтау қабілеті, сөйлеу мәнері, өзіндік ойлау қабілеті.

6-шы тапсырма. Географиядан сыныптан тыс шаралаларының жоспарлануы және өткізілуі.(сынақ ретінде бір сабақ алынады) Бұл шараға өзіндік талдау.

Сыныптан тыс шаралардың бағдарламасы жоспарланған және бекітілген болуы керек. Өтілетін шараның тақырыбы, мақсаты, мазмұны, өткізу әдістемесі, қолданылған әдеби көздер беріледі.

7-ші тапсырма. География кабинетін безендіру және құрал-жабдықтармен жабдықтауға қатысу.

География кабинетіне стационарлық және жылжымалы стенд дайындау. (тақырыбы, мазмұны және формасы география мәні мұғалімімен келісуі керек). Есеп беру жұмыстарына осы көрнекіліктің эскизі көрсетіледі.

8-ші тапсырма. Оқушылармен жеке жұмыстану.

Оқушылармен жұмыстану үшін сіздің қатысуыңызбен таңдап алынған тақырып бойынша тапсырма құрастырыңыз.

2.3.2. Педагогикадан тапсырмалар және оның орындалуына ұсыныстар

Бүкіл педагогикалық сараман барысында студент сынып жетекшісінің көмекшісі қызметін атқарады.

1-ші тапсырма. Оқушыға мінездеме беру. (психолог-педагогтың көмегімен) Студент мінездемені еркін формада құрастырады. Төменде схемамен көрсетілген.

Оқушының мінездемесінің схемасы

Оқушы туралы жалпы мәлімет

1. Тегі, аты-жөні­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­____________________

2. Қашан дүниеге келді____________ ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­ ­­­­ ­­­жылы ­­­­күні_____________айы

3. 1-ші сыныпқа қашан қабылданды_______________ ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­

4. Баланың әлеуметтік-тұрмыстық дамуы:___________

а) Отбасы құрамы (әкесі, анасы, атасы, әжесі, ағалары, әпкелері және т.б)

б) отбасының тұрғын үй жағдайы (жеке пәтер, жатақхандағы бөлме, жеке үй)

в) ата-аналарының мамандығы _________________________________

г) оқушының үйіндегі еңбек ету және демалу жағдайын тексеру қорытындылары (үйінде оқушының жеке бөлмесі бар ма, ойнайтын орны, тұрақты сабақ орындайтын орны бар ма деген сұрақтарға жауап іздеу)

5. Физикалық дамуы және денсаулық жағдайы:

а) физикалық дамуының жалпы жағдайы. (өзінің жасына сәйкес дамуда да ма, дамуы нормадан артық немесе кем ба)

б) физикалық дамуында ауытқу барма (ауытқу жоқ, диспансерлік есепте тұрады; сөйлеудегі кемшіліктер, есту, көзінің көруі және т.б)

в) дене шынықтыру сабағы (негізгі топ, қосымша, дәрігерлердің кеңесімен арнайы жаттығулармен шұғылданады, спорт секцияларына қатысады)

Оқушының оқу белсенділігі

1. Оқу пәндеріне қызығушылық тудырады (барлық пәндерге бірдей деңгейде; кейбір пәндерге қызығады; бірде-бір пәнге қызығушылық танытпайды)

2. Оқу барысында тапсырмаларыд орындау ерекшеліктері (сабаққа белсенді қатысады, ұйымдастырушылық, алға ұмтылу, белгілі бір деңгейде негізгі біліммен қаруланған)

3. Ойын еркін жеткізу қабілеті (сөздік қоры мол, оқулықта бар және оқулықтан тыс мәтіндерді еркін жеткізеді; ауызша немесе жазбаша ойын еркін жеткізеді; мұғаліммен еркін пікірлесе алады.

4. Қандай оқй пәндерінен қиналады. Себебі қандай.

5. Оқу барысында қиналады ма, оқушының ойынша қиындық не себептен туындайды. Қиындықты ол қалай түсіндіреді.

6. Баға үшін оқушының көңіл күйі қандай болады. Келіседі ма, әлде ұстаздардың ескертулеріне көңіл толады ма.

7. Сәтсіздік үшін реакциясы, көңіл күйі қандай (себептерін кімнен көреді, қатесін түзеу үшін қандай әрекеттерге барады; сәтсіздік үшін кімді кінәләйді; және т.б)

8. Мектептегі тәртібінің ерекшеліктері (сабақтағы тәртібі, үзілістегі, сыныптан тыс шараларда, және т.б.

9. Мектептегі режимнің орындалуы (сабаққа кешігеді ма, себепсіз сабақтан қалған күндері бар ма, мектеп ережесін бұзды ма және т.б)

Қоғамдық жұмыстармен айналысу.

1. Мектепте, сыныпта қандай қоғамдық жұмыстары бар ( тұрақты ма, айына бір рет па, әлде жоқ па)

2. Қандай қоғамдық қызмет жасағың келеді,

3. Мектеп және сынып шараларында қандай қызмет атқарады. (ұйымдастырушы, белсенді қатысушы, пассивный қатысушы (енжар), сыншы) Бұл ерекшеліктері қандай шараларда айқын көрінеді.

Сыныптастармен қарым-қатынасы

1. Сыныптағы жағдайы (авторитеті бар ма немесе жоқ па, сыныптастарының алғысына бөленген, сыныптастары жаратпайды, сыныптастарының оған деген көзқарасы бейтарап, қыздар жақтан немесе ұлдер жағынан көбірек көңіл бөлінеді.)

2. Құрдастарының арасындағы беделі (өзінің сыныптастарымен достасқысы келеді, сыныптан тыс құрдастарымен дос болғысы келеді, ешкім дос болмайды, өзімен құрдастармен дос болғанды ұнаайды, өзінен үлкен немесе кіші балалармен достасқысы келеді, және т.б)

3. Өз құрдастарымен қарым-қатынас жасау стилі. (тыныш, байсалды, мейірімді, ашушаң (агресивті) тұрақсыз, түсініксіз, , өзін-өзі ұстауы жағдайға байланысты өзгеріп отырады.

4. Ата-ана өз балаларын қалай қабылдайды, олардың жетістіктерін және кемшіліктерін қалай бағалайды.

Жеке тұлға ретінде даму ерекшеліктері

1. Қызығушылығы

а) оқушы неге қызығады барлығын анықтаңыз (техника, сурет салу, спорт , музыка, бизнес, компьютер ойындары және т.б)

б) не оқиды және қанша оқиды

в) қандай үйірме, секцияларға қатысады және қатысу деңгейі

2. Қандай да бір мамандыққа икемділігі

3. Анық байқалған мінезі, қандай

Қорытынды

1. Өткен жылғымен салыстыра қарағандағы, үлкендермен және құрдастарымен өзара байланысы және тәртібіндегі, жеткен жетістігіндегі өзгерістер

2. Берілген оқушымен жұмыстанудың негізгі бағыты

8-ші тапсырма. Сыныптан тыс тәрбие сағатын өткізу.

Өткізу жоспары (сценариі) мен талдауы болуы керек

1. Сыныптан тыс шараның тақырыбы, оның мақсат және мәселесі: тәрбие жұмысын ұйымдастыру талаптарына сай болуы керек

2. Сыныптан тыс жұмыстың мазмұны: тәрбиеші жоспарлаған жұмыстың міндеті мен мақсатының барабарлығы (адекватность) Мазмұнының түсінікті болуы. Мазмұны балалардың қабылдауына жеңіл әрі түсінікті болуы

3. Тәрбие шараларын өткізу шаралары: сабақты өткізу барысында оқушылардың ұйымшылдығы. Балардың өзін –өзі басқаруы және ынтасы. Тәрбие сағаты барысында оқушының шараны өткізудің барлық этаптарына толық қатысуы.

4. Шараның тәрбиелік маңызы

- берілген шара оқушының қандай әлеуметтік қатынасқа бағыттайды (патриоттық бағытта, ой және дене еңбегіне, адамдармен қарым-қатынас жасауға)

- қандай ақпараттар алады; тәрбие процесі төменгі сынып оқушыларын жеке тұлға болып қалыптасуына әсер етеді.

- сыныптан тыс шаралардың жетістікке жетуі неге байланысты, балалармен сыныптан тыс шараларды өткізу және дайындық жөнінде тәрбиеленушіге қандай кепілдеме беруге болады.

3-ші тапсырма. Сынып ұжымы және оның оқушының дамуындағы ролі

Мақсаттары

- сынып ұжымының даму деңгейін анықтау, оның сынып оқушысын дамытудағы ролі;

- баланың жеке тұлға болып қалыптасуына, сынып ұжымымен сынып жетекшісінің жұмыс жасау бағыты

Диагностикалық әдістер

1. «Біздің сынып біздің көзімізбен» -деген анкета толтырту.

а) белсенді б) енжар (пассив) в) жауап беруге қиналамын

2. Белсенділігі бойынша сыныбыңды қалай бағалайсың.

а) тату, б) тату емес в) жауап беруге қиналамын

3. Ұжымыңның саған деген көзқарасына, байланысына көңілің толады ма

а) көңілім толады б) көңілім мүлдем толмайды в) көңілім толмайды

4. Сен қандай тапсырма орындайсың

а) тапсырма үнемі орындаймын, уақытша, кейде егер сыныпқа маңызды тапсырма берілсе кім тапсырманы орындайды.

а) барлығы, б) кейбіреуі қалауы бойынша в) белсенділерге тапырылады г) ешкім д) білмеймін

Суретпен бейнелеп көрсету

Сурет салып көрсет (немесе жазып көрсет), сыныбыңды ойлағанда қандай сурет салғың келеді.

Сынып жетекшісімен пікірлесу

1. Сыныппен қашаннан бері жұмыс жасайды, сіз оны білесізбе

2. Балалардың бір-біріне көз қарасы қандай, Барлығы да сынып жұмыстары қызықтырады ма, оларға ұжым болып жасайтын жұмыстың қандай түрі ұнайды.

3. Сынып белсенділері кімдер, ол қалай құрылды, Белсенділердің басқа сынып оқушылармен қатынасы қалай.

4. Сынып белсенділерінің қайсысы сізге көп көмектеседі. Белсенділерден кім кемшілікке дабыл қағады.

5. Сынып ұжымы мен жалпы мектеп ұжымының арасындағы байланыс қандай, Кім жалпы мектеп ішілік ұжымға мүше. Сіздің сыныбыңыз жалпы мектеп ішілік шараларға неше рет қатысты?

6. Оқушылардың өзін-өзі басқаруы және қоғамдағы белсенділігі қандай?

7. Сіздің сыныппен байланысыңыз, көңілің толмайтын жерлері бар ма?

8. Осы жылы қандай тәрбие жұмыс мәселелерін шешесің, Жемісті еңбек ету үшін не жоспарладыңыз.

9. Қандай сыныптан тыс жұмыс ұйымдастырдыңыз және тағы не жоспарладыңыз.

10. Сынып ұжымымен жұмыстану үшін ата-аналарды қалай ұйымдастырасыз

Пікірлесу қорытындысы бойынша келесі кестені толтыру:

Сынып жетекшісінің пікірі

Менің пікірім

   

Бақылау

Сынып оқушыларын бақылау. Оқу және оқудан тыс уақыттардағы оқушылардың өзара байланысы. Күнделікке бақылаудың схемасын түсіру.

Болған жағдай және фактілер

Комментарии, талдау

 

Туындаған сұрақтар, ұсыныстар, қорытындылар, өткен комментарилер

4-ші тапсырма. Оқушылардың қызығушылығын зерттеу (танысу).

Мақсаттар

- балалардың қызығушығын (ықыласын) зерттеу,

- сыныптан тыс сабақтардың баланың өмірінің белсенді дамуына әсерін анықтау.

- тәрбие жұмыстарының оқушының қажеттілігіне пайдалы жақтарына тоқталу.

Диагностикалық әдістемелер

1. «Балалардың ықыласы, қызығушылығы»- анкета толтыру.

Жауабын таңда немесе өз ойыңды жаз.

1. Үнемі неге қызығасың?

а) ғылымда жетістікке жету (қандай? )

б) техникалық үйірме, үй жағдайында жаңалық табу (қандай?)

в) кино, театр, сурет, музыка (осының қайсысы?)

г) сарамандық жұмыстар (қандай?)

д) спорт (қандай түрі, өзің айналысасың ба?)

2. Мектепте немесе сыныпта, соңғы екі жылда ұйымдастырылған шаралардың қайсысы көбірек ұнады.

Екі мысал келтір: саған жақсы көңіл –күй сыйлаған және сені ренжіткен.

3.Сынып жұмысы үшін екі жоспарды таңдап ал.

а- орманға саяхат

б- қалаға экскурсия жасау

в- жәрмеңкеге бару

г- сенбілік, сыныпты жинау

д- мұражайларға бару

з- кабинетті безендіру

и- сәбилермен жұмыстану. (Не? Ұайда? Қашан? )

к- би кеші

л- спорттық жарыстар

м- шығармашылық көрмесі

н- диспут «Нағыз дос дегеніміз не?»

о- шетелдік құрдастармен пікірлесу

п- қолжазба журналын шығару

р- «Өз мінезімен қалай жұмыстануға болады» пікірлесу

с- мектеп ауласын жасылдандыру

т- қойылым қою

у- киім және шаш үлгісі моделі конкурсы

4. Неге осы жұмысты таңдадың

а-осымен шұғылданғанды ұнатамын

б-бұл көңілді шара

в-бұл міндетті, пайдалы іс,

г-осы істе өзімді тексеріп көргім келеді

д-жеңгім келеді

е- бұл өте қызықты

ж- бұл жмысты үйренгім келеді

з- себебі біздер оны сыныбымызбен түгел бірге жасаймыз

5.Бұл жұмыстарда жеке өзің қалай қатысқың келеді

а-жұмыстың басқару, балаларды ұйымдастыру,

б-жұмыстың қандай да бір бөлігіне жауап беру,

в-барлығымен бірдей жұмыстану

г-жалпы қатысайын деп едім

д-қажетті материалдарды дайындау

е-мұғалімге көмектесу

6.Сыныпта қандай тапсырма орындайсың

а-үнемі жұмыстанамын (қандай?)

б-уақытша тапсырмаларды орындаймын

в-осы жұмыс ұнайды

г-бұл жұмыс ұнамайды

д-қандай тапсырма орындағың келеді

Бақылау

Күнделікке бақылау жүргізу. Балалардың өзара байланысын әртүрлі ситуацияларда көрсету (оқу және оқудан тыс)

Болған жағдай

Комментарии, талдау

 

Туындаған сұрақтар, ұсыныстар, қорытынды

Сынып жетекшісімен пікірлесу (әңгімелесу)

Талдау жұмыстарына арналған сұрақтар:

1.Жыл бойына тәрбиелік жұмыстардың мақсаты қандай ?

2. Оқушылардың сыныптан тыс жұмыстарының мазмұны қалай анықталады?

3. Оқушылар сыныптан тыс жұмыстарды белсенді ма?

5-ші тапсырма. Жасөспірімдердің бейімделу құндылықтары

Мақсаттары:

- жасөспірімдердің бейімделу құндылықтарымен танысу

- өнегелілік, құндылық сезімдерінің даму, қажеттілік, арманға, мұратқа жету деңгейін анықтау;

- мұғалім жіне оқушының арасындағы өзара байланыс

Диагностикалық әдістеме

1.Сұрақтар

Екі сұраққа 10 жауап жазу:

1. Менің ең жақсы көретінім не?

2. Менің ең жаман көретінім не (жаратпайтын)?

Сұрақтың жауабын талдағанда ескеру қажет:

а) қай сұрақтың жауабы көп.

б) балалардың көзқарасымен, қайсысы қызығырақ

Ранжирование

Баған түрінде 1 ден 20-ға дейін жаз, сөздерді ретімен жаз: ең маңыздысын, сапалысын, шамалысын.

Ұқыпты, әдепті, мейірімді, дені сау, әдемі, көпшіл, нәзік, шапшаң, күшті, еңбек сүйгіш, батыл, ақылды, ашық, жомарт және т.б.

Аяқталмаған әңгіме

Немен аяқталғанын қалйсың?

Бақылау

Күнделікке бақылау жүргізу. Балалардың өзара байланысын әртүрлі ситуацияларда көрсету (оқу және оқудан тыс)

Болған жағдай

Комментарии, талдау

 

Туындаған сұрақтар, ұсыныстар, қорытынды

6-шы тапсырма. Сыныптың психологиялық-педагогикалық мінездемесін құрастыру, сараман барысында сынып жетекшісі қызметін атқарады. Жұмыс материалдары мінездемемен біреп жүреді.

Психологиялық-педагогикалық мінездеменің схемасы

Мазмұны

Әдістер

1

Сынып туралы толық мәлімет. Сынып құрамы, арнайы құрылысы, белсенділері, үлгерім деңгейі, денсаулығы, отбасы жағдайы, сыныптағы басқа ұжыммен байланысы

Құжаттармен танысу:

Сынып журналы, жеке іс қағаздары, медициналық карта, сынып жетекшісімен әгімелесу

2

Сыныпты ұйым ретінде ұйымдастыру құрылымы. Сайланған сынып белсенділеріне мінездеме және олардың атқаратын қызметі.

Арнайы емес сынып белсенділері және олардың арнайы сынып белсенділерімен байланысы. Лидерлер, жұлдыздар және т.б

Бақылау

3

Ұйым ретінде сыныптың психологиялық бірлігі. Сыныптың топ болып ұйымдасуындағы көрсеткіштері.Эмоциональдық бірлігі және оны талдау.

Бақылау

4

Ұйым ретінде сыныпты бағыттаудағы әрекеттің түрлері, оқу жұмыснда оң және теріс бағыттардың болуы. Оқушылардың жалпы деңгейінің, қызығушылығының, көзқарас денгейінің дамуы. Басқа да еңбекке, спортқа, техникалық және т.б қабілеттерінің дамуы. Болашақ мамандыққа деген қызығушылық 9-11 сыныптарда тұрақтанады.

Анкета, интервью, әңгімелесу, бақылау, тест-сұрақтары

5

Сыныпты ұйым ретінде педагогикалық басқару. Сынып оқушыларына сынып жетекшілерінің,пән мұғалімдерінің ықпалы.

Бақылау

Негізгі әдеби көздер

Машықкер студентке жаднама (ереже)

Студент келесі ережелерді білу керек

- география пәнінің мұғалімі және сынып жетекшісі болу үшін шығармашылықпен шұғылдану керек;

- керек болған жағдайда мектеп әкімшілігінен, география пәнінің мұғалімі, сынып жетекшісінен көмек сұрау керек;

- қажет болған жағдайда география әдіскерінен, педагогика әдіскерінен, психология әдіскерінен - яғни бекітілген әдіскерлерден көмек сұрауы керек;

Студент міндеті

- мектепте география пәні мұғаліммен және сынып жетекшісімен бірге болған кезде, оқушылардың өмірі мен денсаулығына жауапты;

- мектептің ішкі тәртіптеріне бағынуы керек, мектеп әкімшілігінің және сараман жетекшісінің бұйрықтарына бағыну керек;

- оқушылармен, мұғалімдермен, ата-аналармен жақсы тәртібі, еңбек сүйгіштігі, тәрбиелігі, жинақылығы, мейірімділігі, биязы, әдепті, сыпайы, өнегелі, ықыласты, илтипатты қарым-қатынаста болу керек;

- мектеп режимін сақтау керек, өз сыныбына сабақ басталғанда келіп, егер сыныбына қатысты шаралар болмаса сабақтан кейін кетуге болады.( сынып сағаттары, сыныптан тыс шаралар, факультативтік және үйірме жұмыстары, консультация және т.б)

- өзінің сыныбы жөнінде барлық жағдайлардан хабардар болу керек (үлгерімі, сбаққа қатысуы, сабаққа келмеу себептері)

- басқа пәндерден беретін мұғалімдердің сабақтарына қатысу, өзінің сабаққа кіретіні жөнінде үзілісте алдын-ала ескертуі қажет.(яғни сабаққа кіру үшін рұқсат сұрауы керек)

- сабаққа дайындалу барысында конспект дәптерін дайындауы керек (конспект қалай жазылу керектігін әдіскер түсіндіруі керек)

- сабақтан қалған жағдайда немесе кешіккен жағдайда (себебі бар жағдай) география пәнінің мұғаліміне, сынып жетекшісіне немесе география әдіскеріне ертерек ескертуі қажет (телефонмен хабарласу, топ студенттерінен айтып жіберу), мектепке келісімен сабақтан кешігу немесе қалу себептерін география пән мұғаліміне, сынып жетекшісіне түсіндіруі қажет және керек болған жағдайда қажетті құжаттарын да көрсету керек;

- берілген уақытында сараман құжаттарын тапсыру керек.

Қосымша В

География пәні мұғалімінің машықкер студенттермен жұмысының жоспарының үлгісі

1.Педагогикалық сараманның алғашқы аптасында;

а) студент пән бойынша тақырыптық жоспармен, мұғалім өзі құрастырған сабақ жоспарымен және географиядан әдістемелік жүйелеп оқыту жоспарымен сыныптан тыс сабақтың жоспарымен танысуы қажет;

б) студенттің география кабинетімен жабдықталуымен, пәнге қажетті құрал жабдықтардың сақталуымен танысуы, сабақ жүргізу барысында және сабақтан тыс сабақты өткізу барысында құрал жабдықтарды қалай қолдануға болатындығымен танысу;

в) кабинетті безендеру көрнекіліктерді және дидактикалық материалдарды дайындау бойынша студенттердің жұмысты өзара бөлісуі;

г) келісілген сараман бағдарламасы бойынша, сараман барысында машықкердің календарлық жоспарды құрастыруға және бекітуге қатысуы.

2. Келесі төрт апта ішінде машықкер оқу-тәрбие жұмысына белсенді араласуы керек;

а) өздері құрастырған сабақ тақырыптарына консультация алу, ақылдасу, сабақ конспектісін тексеру;

б) басқа машықкерлер өткізген сабақта болу және талдауға, бағалауға қатысу,

в) географиядан сыныптан тыс сабақ өткізуге студенттерге көмектесу және бақылау;

г) сынақ болатын сыныптан тыс жұмыстарға қатысу және оларды талдау, бағалау.

3. Педагогикалық сараман қорытындысы барысында әрбір студенттің жұмысына пікір беріледі.

Сараманды негізгі бағалау кретериі болып саналады:

- практикадан өту барысында студенттің теориялық ұғыну деңгейі (оның мақсаты, міндеті, мазмұны, әдістері)

- маманданған-педагогикалық ептілігінің қалыптасуы;

- студенттің белсенділік деңгейі (қызығушылығы, жұмыссқа шығармашылық көзқарас және жауапкершілік; өзін тәрбиелеу мен өзінің дамуына ұмтылуы)

Қосымша Г

Сынып жетекшісінің өзінің сыныбына бекітілген студентке арналған жұмысының жоспарының үлгісі

1.Студенттің сыныппен танысуы, талап бойынша сыныппен және кейбір жекелеген оқушылармен танысуы.

2. Сынып жетекшісінің жұмыстарымен танысу.

3.Педагогикалық сараман барысында календарлық жоспарды құрастыру және бекітуге қатысу.

4. Студент сараман барысында сынып жетекшісінің жұмысына ат салысуы (күнделік тексеру, мектептегі кезекшілік және т.б).

5. Студентке тәрбие мақсатында ұйымдастырылған шараларды өткізуіне көмектесу, талдау және бағалау.

6. Студенттің еңбегін бағалау үшін пікірдің болуы.

Сараманды бағалаудың негізгі критериі

Студенттің сараман барысында теориялық ойлау деңгейі (оның мақсаты, міндеті, мазмұны, әдістемесі)

Маманданған-педагогикалық ептіліктің қалыптасуы

- студенттің белсенділік деңгейі, (қызығушылығы, жауапкершілігі, жұмысқа

шығарашылық қабілетінің дамуы, алға ұмтылу, өзін тәрбиелау және дамыту)

Қосымша Д

Педагогикалық сараманның есеп беру құжатының безендірілу кепілдемесі (сипаттамасы)

География, педагогика әдіскерлеріне есеп

Есеп беру құжатының алғашқы бетінің безендірілу талабы.

Педагогикалық сараман есебі (пән бойынша)

Студенттің ---------------------------------------------------------------------------------------------------------

----------курсы, тобы-------------------------факультеті--------------------------------------------------------

Педагогикалық сараманға келу уақыты

Мектебі--------------------------------сыныбы-------------------------------------------------------------------

Уақыты----------------------дейін---------------------------------------------------------------------------------

Сараман аяқталған соң студенттапсыру керек:

Географияны оқыту әдістемесі:

1.1 мұғалімің қойған бағасы мен мінездемесі немесе мектепте болған қорытынды конференцияның толық нұсқасы.

1.2 Жоспарлар - берген 3 сабағының жоспары, сабақта қолданған дидактикалық материалдар (слайдтар, контур карталар, карточкалар және т.б) география мұғалімінің қойған қолы және бағасымен.

1.3 Берген бір сабағының талдауы.

1.4 Сараман барысында оқытатын, мектеп бағдарламасының бөлімдері бойынша тақырыптық жоспарлаудың үлгісі.

1.5 Кабинетті безендіруге арналған көрнекіліктердің эскизі.

1.6 Географиядан сыныптан тыс бір шараның көрнекілігінің үлгісі және талдауы.

1.7 Толтырылған анкета.

Анкета

1. Педагогикалық сараманның орындалу жоспары. Қандай ауытқулар болды, не орындалмады неге, жоспардан тыс қандай шаруа жасалынды, сараманның өтілу ерекшеліктері.

2. Өткізілген сабақтарға өзіндік баға. Сабақтың қандай түрін өткізу тиімді болды, қандай түрін өткізу қиынға соқты неге?

3. Оқушылармен жеке жұмыс жоспары. Оның қорытындылары.

4. Мектепте қандай көмек көрсетілді. Пән кабинетінің жабдықталуы, көрсететін көрнекіліктердің дайындығы.

5. Пән бойынша сыныптан тыс жұмыстардың өткізілуі: үйірме жұмысы (қандай үйірме, қанша оқушы қатысады, ұткізілген факультатаив сабақтардың саны.

6. Географиядан сараман кезінде оқу бағдарламасы бойынша тәрбие жұмысы

7. Педагогикалық сараман қорытындысы бойынша жеке өзіңнің білім және ептілік қасиеттерінің даму деңгейін қалай бағалаймсың. Қандай жақсы қасиеттері иелендіңіз, қайсылары жауап беруге қиындық тудырып отыр.

-теориялық білімнің жетіспеушілігі (география, әдістемелік, педагогикалық)

-ғылыми зерттеу жұмыстарының жетіспеушілігі;

-сабақтың жоспар-конспектісін құрастыру;

- сабаққа материал дайындау, ріктеу;

- сабақтың мақсатын анықтау;

- сабаққа қажетті көрнекіліктерді іріктеу;

- сабақты өткізу әдістері жіне тиімді әдістерді таңдау;

- сараман жұмысатарын өткізу;

- көрнекіліктерді дайындау;

- пән бойынша сыныптан тыс жұмыстар, үйірме жұмысын өткізу;

- сыныптан тыс жұмыстарды талдау;

- өлкетану және қазіргі заманғы материалдарды қолдану;

- оқушылардың өзіндік жұмысын ұйымдастыру;

- оқушылардың танымдық қабілетін дамытудағы белсенділік;

- сабақ кезінед оқушылар ұжымымен жұмыстану.

Педагогикалық сараман ұйымдастырудың аяқталуы.

Педагогикадан есеп.

Оқу-тәрбиее жұмыстарын қорытынды педагогикалық конференцияда сөйлеуге дайындалу.

Құрастырған:

География кафедрасының аға оқытушысы Б.Х Ходжанова « »_____ 20__ ж

Келісілді:

География кафедрасының меңгерушісі: М.А Галимов « » _______20__ ж

Машықкер студентті бағалау кретериі

Бағалау

 

Өте жақсы

Жақсы

Қанағаттанарлық

А

А-

В+

В

В-

С+

С

С

4

3,67

3.33

3

2,67

2,33

2

1,67

95

100

90-94

85-89

80-84

75-79

70-74

65-69

60-64

Оқытатын пәнді және нақты курс бойынша тақырыптарды толық игерген; дәріс конспектілерін өзі талдай алатын, дәрісті проблемалық тұрғыда құра алатын, әртүрлі мазмұндағы дидактикалық карточкалармен және көрнекіліктермен жұмыстана алады, өлкетану бағытындағы материалдарды қолданады, сабақты жоғары-әдістемелік деңгейде береді, пән аралық байланыстарды тиімді қолдана біледі.

Барлық жұмыс, іс-қимыл әрекеттері нақты үйымдастырылады, әр-түрлі әдістерді қолдана біледі және өзіндік жұмыстарда әртүрлі әдістерді қолдана біледі, лаботориялық сабақтар, есептер шешу жұмыстары және т.б.Сынып оқушыларымен еркін қарым-қатынас жасайды, сабақты жүргізу барысында сабаққа деген қызығушылық туғыза алады.

Оқытатын пәнді және нақты курс бойынша тақырыптарды толық игерген; дәріс конспектілерін өзі талдай алатын, дәрісті проблемалық тұрғыда құра алатын, әртүрлі мазмұндағы дидактикалық карточкалармен және көрнекіліктермен жұмыстана алады, өлкетану бағытындағы материалдарды қолданады, сабақты жоғары-әдістемелік деңгейде береді, пән аралық байланыстарды тиімді қолдана біледі.

Барлық жұмыс, іс-қимыл әрекеттері нақты үйымдастырылады, әр-түрлі әдістерді қолдана біледі және өзіндік жұмыстарда әртүрлі әдістерді қолдана біледі, лаботориялық сабақтар, есептер шешу жұмыстары және т.б.Сынып оқушыларымен еркін қарым-қатынас жасайды, сабақты жүргізу барысында сабаққа деген қызығушылық туғыза алады.

Студент-машықкер өзінің және достарының сабағына жан-жақты әдістемелік-психологиялық смпаттама бере алады.

Сабаққа дайындық барысында студент машықкер көптеген әдеби көздерді қолдана біледі. Сараман барысының алғашқы апталарында мұғалімнің немесе сынып жетекшісінің көмегімен сабақ конспектілерін талдаса, ал сараманның кейінгі кезеңдерінде сабақ конспектілерін өздері талдайды.

Сабақ конспектісін құрастыру барысында қажетті материалдарды дұрыс таңдай біледі.

Сабақ құрылымын дұрыс құрастыра біледі және оқытудың әдістерін дұрыс таңдай біледі

Студент машықкер арнайы, әдістемелік және психологиялық- педагогикалық білім деңгейін қанағаттанарлық деңгейде меңгерген.Сабақ конспектілерін әдіскердің немесе пән мұғалімнің көмегімен құрастырады. Сабақтың мақсатын анықтауға қиналады және сол сабақтың келесі тақырыптармен байланысын анықтай алмайды. Кейбір әдістерді қолдануда және оқу процесі этаптарынында қателіктер жіберуі мүмкін. Оқушыларды басқару және жетекшілік жұмысы әлсіз деңгейде.(талдау, салыстыру, комментарий және т.б) Көрнекіліктерді толық қолданбайды. Сабақ жүргізу барысында оқушыларды толық қамтымайды.