Кафера тарихы


Химия кафедрасы 1938 жылы ашылды. Кафедраның алғашқы меңгерушісі қызметін М.И.Козловская 1954 жылға дейін атқарды.

Бұл жылдары ұжымның негізі, ғылыми көзқарастары қалыптасты. Кафедраға Позднышева А.Ф., Гаврикова А.Е., Родина М.В., Королева В.А., Жгилева Ю.А., Нурмагамбетов К.О. жұмыс істеуге келді. Кафедра тарихына белгілі із қалдырған педагогика ғылымдарының кандидаты, доцент – М.В.Родина. Ол бейорганикалық, аналитикалық, физикалық және коллоидты химиядан, химияны оқыту әдістемесінен сабақтар жүргізіп, үлкен ғылыми-әдістемелік жұмыстармен айналысты. 1960 жылдары М.В.Родинамен бірге қызмет атқарған жетекші химиктер - Маликова Т.А., Карташова В.Ф., Борисова З.А., Бекова З.Н. Көп жылдар бойы химия кафедрасының аға зертханашысы қызметін Н.Н.Баннова атқарды.

Химия кафедрасы 1962-1966 жылдар аралығында меңгерушісі В.В.Иванов болған ботаника кафедрасымен бірікті. 1966 жылы «Биология және химия» мамандығының ашылуымен химия кафедрасы қайта жеке кафедра болып ұйымдастырылып, кафедра меңгерушісі қызметін химия ғылымының кандидаты Г.А.Потлова атқарды. Г.А.Потлова - жоғары дәрежедегі маман, талапшыл ұстаз, ол ғылыми кадрларға назар аудара отырып, химияны оқытуды жаңа деңгейге көтерді. «Катализ» тақырыбында ғылыми проблема анықталып, осы мәселе бойынша барлық оқытушылар мен стажерлар жұмыс жасады. Кафедраның негізін тәжірибелі оқытушылар Карташова В.Ф., Бекова З.Н., Борисова З.А., Маликова Т.А., Анброх Р.В., У.Х.Хабиев құрады.

1971 жылы «Химия және Биология» мамандығы ашылды. Бұл жылдары құрамы доцент Бейсембаева Л.Г., Карташова В.Ф., Бекова З.Н., Орлова Р.И., Хабиев У.Х., Строкова З.П. тұратын кафедраның тұрақты негізі құралды. Череватова Н.К., Бочкова А.П., Казимова Г.И., Джумакаева Б.С. аспирантураны аяқтап, диссертация қорғады. 1980 жылдан 1985 жыл аралығында кафедра меңгерушісі қызметін химия ғылымдарының кандидаты, доцент Л.Г.Бейсембаева атқарды. 1986-1990 жылдар аралығында кафедраны меңгеруді Е.Б.Байшиганов атқарды. Осы жылдары кафедраның материалдық базасы нығайтылып, шаруашылық келісімшарт бойынша жұмыстар жүргізілді.

1990-1996 жылдары кафедра жетекшілігін химия ғылымдарының кандидаты, доцент З.П.Строкова, химия ғылымдарының кандидаты, доцент Б.С.Джумакаева., биология ғылымдарының кандидаты, доцент А.П.Бочкова атқарды. Осы жылдар ішінде кафедра өзінің негізін жоймай, әрдайым жаңа оқытушылармен толықтырылды.

1996-2007 жылдары кафедраны химия ғылымының кандидаты, БҚМУ профессоры Н.К.Череватова басқарды. Н.К.Череватова органикалық химия саласында маманданған жоғары деңгейдегі кәсіби ғалым. Оның 60 – тан астам ғылыми еңбектері жарық көрді. 11 жыл бойы химия кафедрасына жетекшілік еткенде, ол өзінің талап қойғыш қасиетімен ерекшеленіп, әріптестерінің құрметіне бөленді.

2003 жылы бакалавриат бойынша оқыту жүйесін енгізумен білімділік бағыттағы «Химия»- 5В011200 мамандығы ашылып (№0026241 /07.10.2005ж/ мемлекеттік лицензияға №0008382 /07.10.2005ж/ қосымша), 2006 жылы «Жаратылыстану» бөлімінің аумағында салынған жаңа химиялық зертхананың іске қосылуымен ғылыми бағыттағы «Химия»-5В060600 мамандығы (№0008672 /29.06.2006ж қосымша/ ашылды.
2009 ж. бастап химия кафедрасын х.ғ.д., профессор Д.К.Мендалиева атқара бастады. Сонымен қатар «5В072100 Органикалық заттардың химиялық технологиясы/Химическая технология органических веществ» және «5В072000 Бейорганикалық заттардың химиялық технологиясы/Химическая технология неорганических веществ» мамандықтары ашылды.
5В072000 мамандығы- Бейорганикалық заттардың химиялық технологиясы.
Жоғары мамандандырылған білім бағдарламасын үздік меңгерген, 5В072000- мамандығының түлектеріне «Бейорганикалық заттардың химиялық технолгиясы» бакалавры біліктілігі беріледі және мемлекет мен нарық қажеттілігін ескере отырып, мамандар келесі бағытта жұмыс жасай алады:

- технолог;

- инженер;

- химик-технолог;

- инженер-технолог;

- орташа мамандырылған оқу мекемесінің мұғалімі.
5В072000 «Бейорганикалық заттардың химиялық технологиясы» мамандығының бакалаврының мамандандырылу аумағы болып:
- минералды шикізатты қажет өнімге дейін химиялық өңдеу процесстерін басқару;

- технологиялық процестердің зерттеуін өткізу;

- химиялық реакторлармен,процестермен жұмыс жасау.

Бакалаврдың мамандандырылған объектісі болып:

- өндірістік проектілеу;

- шикізаттың көзі және негізгі түрлері;

- химиялық реагенттер және реактивтер;

- ғылыми-зерттеу құрылғылары мен құралдары;
- құрылыс материалдарын, бейорганикалық заттарды заманауи өңдеу технологиясы;

- минералды шикізатты байыту;

- химиялық процестердің кинетикасын басқарудағы технологиялық әдістер;
- пиротехникалық құрамдарды және жарылғыш заттарды өңдіру технологиясы.

5В072100 мамандығы- Органикалық заттардың химиялық технологиясы.
Жоғары мамандандырылған білім бағдарламасын үздік меңгерген, 5В072100 мамандығының түлектеріне «Органикалық заттардың химиялық технологиясы» бакалавры біліктілігі беріледі. Органикалық заттардың химиялық технологиясы бакалавры бірінші категориялы техник, инженер-зертханашы, жұмыс өтілін талап етусіз ғылыми-зерттеу институтының ,конструкция және проектілі мекемелерінің инженері және т.б. мамандықтарда жұмыс жасай алады.

5В072100 - Органикалық заттардың химиялық технологиясы мамандығының бакалавр түлегі, мемлекет мен нарық қажеттілігін ескере отырып, келесі бағытта жұмыс жасай алады:
-технолог;
-химик-технолог;
- техник-технолог;

-мастер-технолог;

-орташа оқу мекемесінің мұғалімі.

Түлектер келесі бағытта жұмыс жасай алады: мұнай өңдеу, мұнай химиясы, полимерлерді өңдеу, геология, гидрогеология, тау өндірісі, ғылым және білім.

Химия кафедрасының жанында магистратура ашылды, түлектерге 6М011200 "Химия" мамандығы бойынша педагогика ғылымдарының магистрі дәрежесі беріледі. Қазіргі таңда химия кафедрасын х.ғ.к., доцент Сдикова Г.Ж. атқарады.

Химия кафедрасының оқытушылары келесі тақырыптар бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізеді:
1. d-элементтердегі (титан, молибден, вольфрам) электрохимиялық реакцияларын зерттеу, олардың негізінде индикаторлық электродтарды жасақтау және оларды экологиялық-аналитикалық бақылауда қолдану (Ғылыми жетекші х.ғ.д., профессор Мендалиева Д.К. )
2. Жоғары және орта мектеп педагогикасы (Ғылыми жетекші х.ғ.д., профессор Мендалиева Д.К. )
3. Батыс Қазақстан облысының кен орындарында мұнай шламын өңдеу мен әрі қарай қолданудың оптималды варианттарының химия-технологиялық негiздерiн жасақтау (Ғылыми жетекші х.ғ.д., профессор Мендалиева Д.К. )

4. Солтүстік Каспий аймағының табиғи ресурстары (Ғылыми жетекші х.ғ.к., доцент Череватова Н.К)

5. Фосфор бейорганикалық қосылыстардың синтезі (Ғылыми жетекші х.ғ.к., доцент Ниязбекова А.Б.).
Кафедраның ғылыми потенциалы іргелі және қолданбалы ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізеді.

Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттеріне сай жаңа металдар мен олардың модификацияларынан жасақталған индикаторлық электродтарды жасақтап, алдымен олардың электроаналитикалық сипаттамаларын (электродтық функция, жұмысшы интервал, дабыл беру уақыты және т.б.) анықтау қажет. Ол үшін электродтарды әртүрлі электролиттер мен комплекстүзушілердің ерітінділерінде зерттелді. Оның нәтижелері металл мен ерітінділер арасындағы электрохимиялық процестерді түсіндіру үшін қолданылды. Жасақталған жаңа электрод түрлерін модельдік ерітінділердегі катиондар мен аниондардың потенциометрлік талдауы үшін және нақты табиғи объектілер құрамындағы сол иондардың түрлерін анықтау үшін пайдаланылды. Зерттеу нәтижелері бойынша ғылыми мақалалар жарияланды.
Келесі бағыттағы ғылыми жұмыстар оқытушылардың (Костарев А.С., Череватова Н.К., Ниязбекова А.Б.) табиғи объектілер мен жүйедегі өсімдіктердің аминқышқылдық, топырақ пен өсімдіктердің элементарлық құрамының экологиялық тепе – теңдігін, бейорганикалық фосфор (комплекс түзуші) қосылыстарының синтетикалық процестерін, Батыс Қазақстан облысының азық - түлік тағамдарының анализін, Кушум тұқымы жылқысының қан сарысуының аминқышқылдық құрамын зерттеу жұмыстарына бағытталды.

Жоғары және орта мектеп педагогикасы бағытындағы зерттеу жұмыстары кафедра меңгерушісі профессор Д.К. Мендалиеваның жетекшілігімен кафедра оқытушылары Орлова Р.И., Есеева Г.Б., Амангосова М.Г., магистрант Ж.Ш. Султанованың қатысуымен әртүрлі тақырыптар бойынша жүргізіледі. Негізгі міндет химиядан оқушылардың ғылыми дүниетанымын жетілдіру, экологиялық тәрбие беру мақсатында инновациялық технологияны енгізу. Сабақта ҚР баспаларынан шыққан электрондық оқулықтарды және өз тәжірибелері негізінде шығарған оқулықтарын қолданады. (Костарев А.С., Череватова Н.К., Орлова Р.И., Ниязбекова А.Б.).

Химия ғылымының өзекті мәселелері мен ЖОО, орта мектептерде химияны оқытудың әдістерін қарастыру мақсатында кафедрада ғылыми әдістемелік семинар жұмыс істейді. Жоғарыда аталған кафедра оқытушылары облыстық педагогикалық кадрлардың біліктілігін арттыру және қайта дайындау институтында сабақтар өткізу барысында қала және облыс мектептерінің оқытушыларымен БҚМУ-нің мамандықтарына мектеп оқушыларын шақыру, ЖОО-ның оқытушылары жетекшілігімен ғылыми жобаларды орындау жұмыстарын өткізді.

Кафедра оқытушылары өз біліктіліктерін жетілдіру бағытында жұмыстануда. Кафедра оқытушылары ғылыми жұмыс нәтижелерін аймақтық, республикалық және халықаралық конференцияларда жүйелі баяндап тұрады. Ресей және Қазақстан мамандарының іс-тәжірибелерімен алмасты.
Кафедрадағы атқарылатын зерттеу жұмыстарының бағыттары бойынша проблемалық эксперименталдық және ғылыми әдістемелік семинарлар жүргізіледі.